Ondernemers in ontwikkelingshulp

Geschreven door Simone Muermans zaterdag, 28 november 2009 11:59

Green Lifestyle

Je bent 53, klaar met werken en je komt tot het inzicht dat je meer geld verdiend hebt dan je in de rest van je leven nog zult opmaken. In plaats van luxe te gaan reizen, besloot ondernemer Jan Verkaart zijn geld te besteden aan kinderen in ontwikkelingslanden. Wat ooit begon als een privéinitiatief is uitgegroeid tot een hulporganisatie die meer dan 15 miljoen euro geïnvesteerd heeft in bouw- en watermanagementprojecten in Kenia. 

Samen met zijn vrouw Ans bezocht Jan begin jaren negentig verschillende landen, om te zien waar zij hun geld wilden gaan investeren. Uiteindelijk maakten zij de klik met de bevolking van Kenia en werd die reis de eerste aanzet voor wat nu het Verkaart Development Team (VDT) is een succesvolle stichting met als doel het structureel faciliteren en ondersteunen van projecten die efficiënt bouwen aan de toekomst van Kenia. Op dit moment zijn er onder meer 72 scholen, 9 medische posten, 4 weesmeisjes internaten, 2 technische scholen, een jongensweeshuis en een homeopatisch opleidingscentrum gebouwd. Zoon Hans heeft inmiddels het roer overgenomen en zet het werk van zijn vader voort.

Hans Verkaart: ”De eerste acht jaren zijn een harde leerschool geweest. Tijdens de eerste reis spraken mijn ouders met een ober in een plaatselijke eetgelegenheid,  die bereid was hen de leefomstandigheden in het dorp te tonen. Een bouwvallige school trok de aandacht en mijn vader besloot de hoofdonderwijzer te gaan helpen. Hij stortte 12.000 euro op diens rekening, zodat men zelf aan de slag kon met renovatie en verbetering van de school. Een jaar later, toen mijn ouders het schooltje weer bezochten bleek de hoofdonderwijzer te zijn vertrokken, mét het geld. Het schooltje was niets veranderd. Deze ervaring leerde hen dat je nooit zomaar één iemand verantwoordelijk moet maken voor het geld, maar dat je het geld aan de gemeenschap moet geven zodat meerdere mensen erop kunnen toezien wat er met het geld gebeurt. Als je een paar keer flink belazerd bent, zoek je naar wegen om het anders aan te pakken. Dit kan alleen als je je leert verplaatsen in hun denkwereld. Zoals het een goede ondernemer betaamt, zette mijn vader niet bij de pakken neer. Zijn doel was de kinderen te helpen, want zij zijn de toekomst en kunnen het verschil maken. Hij wilde de jeugd hogerop brengen en de komende generaties een beter leven geven dan ze nu hebben.”

Het weesmeisjesproject is een mooi voorbeeld van het feit dat er werkelijk mensen gered worden. Hier worden moeders opgeleid voor een beter toekomst. Een zwangerschap kan op natuurlijk wijze worden voldragen omdat het onderwijs 5 jaar wordt uitgesteld en ze worden geholpen om meer van de wereld te kunnen zien, waardoor ze een grotere kans hebben voor een goede baan. Dit alles kost per meisje slechts € 1,- per dag, gedurende de 4 jaar dat ze op een van de internaten verblijven. De internaten bieden plaats aan 2.000, weesmeisjes afkomstig uit het gehele land. Stiekem droomt Jan Verkaart ervan dat er ooit 20.000 weesmeisjes door hen geholpen kunnen worden.

Op de vraag hoe het mogelijk is dat een relatief klein team van mensen zo’n succesvolle stichting heeft neergezet, antwoordt Hans: “Veel particulieren, bedrijven, scholen, kerken en gemeenten hebben ons financieel bijgestaan. Daarnaast maken we nauwelijks overheadkosten en onderscheiden wij ons van andere hulporganisaties. In Kenia hebben we enkele coördinerende Keniaanse medewerkers, maar verder bestaat onze organisatie enkel uit vrijwilligers. De grote hulporganisaties zijn duur in hun organisatorische opzet. Daarnaast zijn wij op lange termijn betrokken bij alle projecten en kunnen we waarborgen wat er gebeurt. Dat betekent niet alleen het geven van geld, maar ook continue zorg en een goede coördinatie. Dat is iets wat de meeste andere hulporganistaties doorgaans niet doen. Wij zien met eigen ogen dat ze hun geld gedachteloos spenderen zonder echt te kijken wat ermee wordt bereikt. Wij zijn voortdurend kritisch op onze resultaten. We stoppen met initiatieven die niet succesvol zijn en als we op een dood spoor zitten, zoeken we een andere manier om ons doel te realiseren. Hierin zijn we heel open en transparant. Ongeacht wat er op ons pad komt, we zoeken iedere keer opnieuw, samen met de mensen in Kenia, naar kansen en oplossingen voor de uitdagingen en problemen. Dat betekent snel schakelen, doorgaan en niet opgeven.”

Het Segbroek college uit Den Haag is een van de sponsoren van het Verkaart Development Team. Een keer per jaar organiseert de school diverse activiteiten waarmee geld wordt ingezameld voor 18 weesmeisjes in Kenia. Elk jaar reist een groep schoolkinderen tussen de 13 en 16 jaar op eigen kosten en onder begeleiding van docenten naar Kenia. Een indrukwekkende en leerzame ervaring zo blijkt uit hun verhalen…

JOSJE (15 jaar)
”Mijn zus zat ook op het Segbroekcollege en ik kende het Keniaproject via haar. Ik wilde hier graag aan meedoen. Ik heb het eerst met mijn ouders overlegd, die vonden het goed. In de zomervakantie ben ik werk gaan zoeken om geld te sparen voor deze reis. Omdat ik er zo lang mee bezig ben geweest van tevoren, duurde het wel even voordat ik besefte: ‘Hé, ik zit echt in Kenia!’. Ik was nog nooit in een land geweest verder dan Frankrijk. Het was dus allemaal compleet nieuw en zeer indrukwekkend. Wij wonen in grote huizen en zij wonen met zijn achten in een kamertje. De kinderen daar konden zich niet voorstellen dat wij meer dan 300 leslokalen hebben in onze school. Na de reis heb ik nog sterker het idee dat iedereen hetzelfde is maar toch zo verschillend. Hetzelfde omdat wij meisjes wel met precies dezelfde dingen bezig zijn, bijvoorbeeld hoe zit je haar. Anders, omdat zij graag naar school willen en een beroep leren en wij hebben vaak geen zin en weten niet wat we willen. Ik ben anders gaan kijken door deze ervaringen.

KOEN (14 jaar)
“Ik had gerekend op heel veel armoede en een luxe hotel. En dat klopte wel degelijk. Er zaten mensen op een lap grond op een heuveltje te niksen, die hadden helemaal niets. En wij werden in alle luxe in een busje overal naartoe gereden. De welvaart in de wereld is heel extreem verdeeld. Mensen zeggen altijd dat dit oneerlijk is, maar dat vind ik weer niet helemaal eerlijk. Wij zijn niet allemaal schoften en schurken omdat we toevallig in Nederland wonen. Maar de verschillen in welvaart zijn gewoon extreem groot. Mensen hier moeten beseffen hoe ontzettend goed wij het hebben. Ik zou de mensen in Nederland willen meegeven dat we moeten leren om tevreden te zijn met het kleinste dingetje én om drinkwater te scheiden van ál het andere water! Het feit dat wij drinkwater voor alles gebruiken vind ik een groot probleem. Ik douche al niet zo lang, dus dat kan ik niet erg inkorten, maar ik kan er zelf niet veel aan veranderen dat ik de wc moet doorspoelen met drinkwater.”

MIKE (16 jaar)
“Als je dan écht in Kenia bent, dan is het eigenlijk zoveel indrukwekkender dan je had verwacht. De sfeer die daar hing was echt geweldig! Toen we op de Kwale School aankwamen, een school voor weeskinderen, werd er door al die kinderen voor ons gezongen, dat was zo fantastisch! Later gingen ze dansen, en dansten wij met hen mee. Het was allemaal heel vrolijk! We hebben erg leuk gepraat met de kinderen daar. Dat maakte veel indruk op me. Ik weet nog wel, een van de eerste dingen die ze vroegen: Wat is je grootste droom? Ik vond het heel speciaal toen ik dat te horen kreeg, want dat is blijkbaar hetgene waar ze zich daar mee bezig houden. Dromen.

Toen ik terug kwam, keek ik echt vol afschuw naar het leven hier. Acht uur eerder zag ik alleen maar armoede en ellende, en toen ik op Schiphol aankwam, allemaal overbodige luxe. Ik vind het eerlijk gezegd verschrikkelijk zoals wij nu leven. Ik ben gaan realiseren dat het eigenlijk helemaal verkeerd geregeld is in de wereld. Wij zijn rijkeluismensen, met een rijkeluisleventje. Alles is hier vanzelfsprekend. Water, elektriciteit, voldoende eten binnen handbereik. Al die dingen zijn daar onzeker. Op de Kingwede school hadden ze geen elektriciteit, terwijl wij het ons niet eens kunnen vóórstellen, een leven zonder elektriciteit. Ik vind het daarom verschrikkelijk om te zien dat mensen in 3e wereldlanden het zo moeilijk hebben, terwijl het zulke geweldige mensen zijn!”

LIZA (16 jaar)
“Voor mijn vertrek had ik de verwachting een land te zien, met een prachtige natuur maar daar tegenover een bevolking die een heel zwaar, arm en moeilijk leven moet leiden. Dit wilde ik met eigen ogen zien, en belangrijker nog, ik wilde de mensen daar middels onze projecten graag helpen. Mijn verwachtingen kwamen redelijk overeen met de werkelijkheid. Echter ben ik er achter gekomen dat de mensen in Kenia dan wel arm mogen zijn, maar daardoor is de levenslust des te minder afgenomen. Zelden heb ik mensen meegemaakt, die in onze ogen zo’n moeilijk bestaan leiden en dan toch zo vriendelijk, geïnteresseerd en bovenal levenslustig zijn.  Sinsdien kijk ik op een andere manier naar derde wereld landen.

Ik heb zelden meegemaakt dat ik me zo zelfstandig en zinvol voelde als daar. Wat wij van de Kenianen kunnen leren is de vrolijke instelling, het doorzettingsvermogen, de levenslustigheid en het afleren van de verwendheid. De bevolking daar is heel krachtig en vriendelijk. Ook in moeilijke perioden lijkt het of zij de levenslust behouden. Deze mentaliteit zouden Nederlanders ook wat meer mogen hebben. Een eenvoudige manier van leven is overigens niet perse minder goed, of “zieliger” dan de Nederlandse manier van leven. Het is belangrijk elkaars levenswijze te respecteren, iets wat in Nederland naar mijn mening nogal eens ontbreekt.

Na de reis kijk ik veel realistischer naar het leven. Ik heb geleerd om dingen in perspectief te zien en niet alles naar mijn eigen wereld te verplaatsen. Dit heeft ertoe geleid dat ik nu op een andere manier naar het nieuws kijk en mijn mening over ontwikkelingslanden beter kan vormen, omdat ik het met eigen ogen heb gezien. Het is belangrijk te weten dat de mensen zichzelf niet zielig vinden en vol ideeën en motivatie zitten.”

Meer weten?
www.verkaartdevelopmentteam.nl